Có lần mình ngồi cà phê với một đứa bạn mê anime chính hiệu, hai đứa cãi nhau gần một tiếng đồng hồ chỉ vì câu hỏi: “yanhh3d Trung Quốc bây giờ đã ngang tầm anime Nhật chưa?”. Nó thì khăng khăng anime Nhật vẫn là chuẩn mực về cảm xúc, còn mình lại thấy hoạt hình Trung Quốc đang có một hướng đi rất riêng, không nhất thiết phải đem ra cân đo với ai. Sau buổi đó mình mới ngồi xem lại một loạt phim của cả hai bên để tự trả lời câu hỏi cho chính mình, và bài viết này là những gì mình rút ra được.
Hai triết lý làm hình khác nhau ngay từ gốc
Cái đầu tiên mình nhận ra là hai nền công nghiệp này xuất phát từ hai tư duy hoàn toàn khác nhau. Ngành anime Nhật Bản vốn lớn lên từ nét vẽ tay 2D, nên khi họ chuyển sang làm 3D, phần lớn studio vẫn cố giữ cho được cái “hồn” phẳng, nét viền rõ ràng, ánh sáng cell-shading đặc trưng, gọi vui là “3D nhưng trông như 2D”. Land of the Lustrous của Studio Orange là ví dụ mình thấy ấn tượng nhất: họ dùng 3D cho chuyển động cơ thể, ánh sáng lên mái tóc pha lê cực đẹp, nhưng lại vẽ tay riêng phần biểu cảm khuôn mặt để nhân vật không bị “cứng” như rô-bốt. Cách làm lai này khá tốn công nhưng cho ra kết quả vừa lạ vừa cảm xúc.
Trong khi đó, hoạt hình 3D Trung Quốc lại đi theo hướng ngược lại: họ không cố giấu chất 3D mà tận dụng tối đa nó để tạo chiều sâu, ánh sáng thực, hiệu ứng nước lửa hoành tráng kiểu điện ảnh. Xem Na Tra 2 mình có cảm giác giống đang xem một bộ phim hành động người đóng hơn là phim hoạt hình, từ cách camera chuyển động đến độ chi tiết của từng đám mây, ngọn lửa. Nó phô diễn sức mạnh công nghệ một cách rất “chịu chi”, còn anime Nhật thì tinh tế, tiết chế và ưu tiên cảm giác thân quen hơn.
Nhân vật: bên nào “có hồn” hơn?
Đây là điểm mà đứa bạn mình bảo vệ dữ nhất, và thực ra mình cũng đồng ý một phần. Nhân vật trong anime, kể cả bản 3D, vẫn giữ được nét biểu cảm cường điệu rất đặc trưng, kiểu mắt to long lanh, phản ứng thái quá lúc vui buồn, tạo cảm giác gần gũi gần như ngay lập tức. Ngược lại, nhân vật hoạt hình 3D Trung Quốc thường được tạo hình theo hướng tả thực hơn, tỷ lệ cơ thể, cơ mặt gần với người thật, nên lúc đầu xem mình thấy hơi “xa cách”, chưa quen mắt. Nhưng bù lại, khi nhân vật bộc lộ cảm xúc mạnh, ví dụ đoạn Na Tra gào lên phản kháng số phận, cái tả thực đó lại khiến cảm xúc dồn nén rất thật, không hề giả tạo chút nào. Tóm lại mỗi bên chọn một lối đi khác nhau để chạm đến cảm xúc người xem, không thể nói bên nào hơn tuyệt đối.
Câu chuyện đứng sau hình ảnh
Một điều mình để ý là anime Nhật, kể cả khi chuyển sang 3D, vẫn giữ được thế mạnh muôn đời của họ: xây dựng thế giới quan chi tiết, nhân vật phụ cũng có chiều sâu riêng, nhịp phim thong thả để người xem kịp thấm. Hoạt hình Trung Quốc thì đang trong giai đoạn “chứng minh bản thân”, nên nhịp phim thường dồn dập, nhiều cao trào liên tiếp, đôi lúc mình thấy hơi ôm đồm vì cố nhồi nhét quá nhiều yếu tố thần thoại, hài hước, hành động vào một bộ phim. Nhưng đổi lại, chính sự “tham” đó lại tạo ra trải nghiệm rất mãn nhãn, kiểu xem một lần là nhớ mãi.
Về mặt công nghệ, ai đang dẫn trước?
Thành thật thì trước đây mình luôn mặc định Nhật Bản đi trước về công nghệ, nhưng giờ nhìn lại thì không hẳn vậy nữa. Ngành hoạt hình Trung Quốc được đầu tư vốn cực lớn trong vài năm gần đây, kéo theo hàng loạt studio nhỏ mọc lên chuyên trách từng mảng kỹ xảo riêng biệt, phối hợp với nhau để làm ra những cảnh quay quy mô khủng mà một studio anime truyền thống khó lòng kham nổi vì ngân sách hạn chế hơn nhiều. Trong khi đó ngành anime Nhật vẫn giữ quy mô sản xuất nhỏ gọn, tập trung vào chất lượng nghệ thuật hơn là độ hoành tráng, nên nếu chỉ so về độ “khủng” của kỹ xảo thì hoạt hình Trung Quốc đang có phần nhỉnh hơn.
Kết luận theo góc nhìn cá nhân
Sau chuỗi ngày ngồi xem lại cả hai dòng phim, mình nhận ra câu hỏi “bên nào hơn” thực ra không quan trọng bằng việc hiểu mỗi bên đang theo đuổi một giá trị khác nhau. Anime Nhật thiên về cảm xúc tinh tế, gần gũi, còn hoạt hình 3D Trung Quốc thiên về sự hoành tráng, tự hào văn hóa và tham vọng vươn ra thế giới. Nếu bạn thích cảm giác nhẹ nhàng, ấm áp thì cứ tìm anime mà xem, còn muốn trải nghiệm mãn nhãn kiểu bom tấn thì hoạt hình Trung Quốc chắc chắn không làm bạn thất vọng. Còn với mình, giờ chẳng cần chọn phe nào cả, cả hai đều xứng đáng có một chỗ trong danh sách xem của mình.
